9 sự kiện tiêu biểu trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số

Các thành tựu, sự kiện được Bộ KH&CN lựa chọn phản ánh rõ nét vai trò ngày càng quan trọng của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong hoàn thiện thể chế, phát triển kinh tế – xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, nâng cao vị thế Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng. Theo đó, đã có 9 thành tựu, sự kiện tiêu biểu được Bộ KH&CN lựa chọn công bố.

1. Quốc hội thông qua 10 đạo luật lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số

Tại Kỳ họp thứ 9 và thứ 10, Quốc hội khóa XV, đã có 10 đạo luật liên quan khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được thông qua, tạo nền tảng pháp lý toàn diện, đồng bộ cho phát triển lĩnh vực này. Hệ thống luật mới bao trùm nhiều lĩnh vực công nghệ then chốt, cụ thể hóa mạnh mẽ các định hướng lớn của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị. Đây được xem là bước đột phá về thể chế, tháo gỡ những điểm nghẽn kéo dài, tạo hành lang pháp lý cho các động lực tăng trưởng mới, thúc đẩy phát triển kinh tế số, xã hội số và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

2. Triển lãm thành tựu Khoa học, Công nghệ, Đổi mới sáng tạo và Chuyển đổi số Quốc gia và phát hành các bộ tem kỷ niệm các sự kiện lớn của đất nước

Triển lãm được tổ chức nhân dịp kỷ niệm 80 năm Quốc khánh, tái hiện chặng đường 80 năm phát triển của khoa học, công nghệ và chuyển đổi số gắn với lịch sử xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Với cách tiếp cận kể chuyện lịch sử kết hợp công nghệ, dữ liệu, hình ảnh và hiện vật, triển lãm tạo hình thức thể hiện hiện đại, sinh động, góp phần nâng cao nhận thức xã hội và truyền cảm hứng đổi mới sáng tạo. Cùng với đó, việc phát hành các bộ tem kỷ niệm các dấu mốc lớn của đất nước tiếp tục lan tỏa giá trị lịch sử, chính trị và vai trò của khoa học, công nghệ trong tiến trình phát triển quốc gia.

3. Tái khởi động dự án điện hạt nhân Ninh Thuận

Việc tái khởi động dự án điện hạt nhân Ninh Thuận đánh dấu bước chuyển quan trọng trong chính sách năng lượng quốc gia. Điện hạt nhân được xác định là nguồn điện nền ổn định, công suất lớn, phát thải thấp, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng, an ninh môi trường và thực hiện các cam kết giảm phát thải khí nhà kính. Đồng thời, sự kiện này mở ra không gian phát triển mới cho khoa học hạt nhân, công nghệ cao, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực năng lượng.

4. Làm chủ thiết kế, công nghệ chế tạo xe thiết giáp bằng công nghệ trong nước

Việt Nam lần đầu nghiên cứu, thiết kế và chế tạo thành công các dòng xe thiết giáp XCB-01 và XTC-02 bằng công nghệ trong nước, với mức nội địa hóa cao và tích hợp nhiều công nghệ hiện đại. Thành tựu này khẳng định năng lực tự chủ công nghệ quốc phòng, giúp Quân đội chủ động trang bị, giảm phụ thuộc vào nhập khẩu và tiết kiệm chi phí. Đồng thời, đây là nền tảng quan trọng cho việc phát triển các dòng sản phẩm quốc phòng công nghệ cao trong thời gian tới.

5. Làm chủ và áp dụng thành công công nghệ giám định ADN thế hệ mới NGS–SNP

Lần đầu tiên Việt Nam làm chủ quy trình công nghệ giám định ADN thế hệ mới NGS–SNP, nâng hiệu suất tách chiết ADN từ 22% lên 80%, cho phép phân tích các mẫu ADN phân hủy nặng. Công nghệ này mở ra khả năng định danh hài cốt liệt sĩ với quy mô lớn, hướng tới mục tiêu xác định danh tính hàng chục nghìn liệt sĩ trong thời gian tới. Thành tựu mang ý nghĩa khoa học sâu sắc, đồng thời thể hiện giá trị nhân văn và trách nhiệm xã hội trong công tác đền ơn đáp nghĩa.

6. Phủ sóng mạng 5G toàn quốc, phục vụ chuyển đổi số và bảo đảm quốc phòng, an ninh

Năm 2025, mạng 5G được triển khai với hơn 22.400 trạm trên phạm vi toàn quốc, trở thành hạ tầng số then chốt cho chuyển đổi số quốc gia. Với tốc độ cao, độ trễ thấp, mạng 5G tạo nền tảng thúc đẩy ứng dụng công nghệ trong các lĩnh vực như giáo dục, y tế, sản xuất thông minh, giao thông thông minh và dịch vụ công trực tuyến. Đồng thời, đây là hạ tầng lưỡng dụng, đáp ứng hiệu quả yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh.

7. Nghiên cứu, sản xuất và thương mại hóa quốc tế vaccine dịch tả lợn châu Phi AVAC ASF LIVE

AVAC ASF LIVE là một trong những vaccine dịch tả lợn châu Phi thương mại đầu tiên trên thế giới, do Việt Nam nghiên cứu và làm chủ công nghệ. Đến năm 2025, vaccine đã được cung ứng hơn 4 triệu liều trong nước và gần 1 triệu liều xuất khẩu sang một số thị trường quốc tế. Thành tựu này góp phần kiểm soát hiệu quả dịch bệnh, phục hồi sản xuất chăn nuôi, giảm thiệt hại kinh tế và khẳng định năng lực nghiên cứu, đổi mới sáng tạo của Việt Nam trong lĩnh vực vaccine thú y.

8. Làm chủ và thương mại hóa hai dòng nhiên liệu đặc chủng Jet A-1K và DO L-62

Việc làm chủ toàn bộ chuỗi nghiên cứu, sản xuất và thương mại hóa hai dòng nhiên liệu đặc chủng Jet A-1K và DO L-62 đã giúp Việt Nam thay thế hoàn toàn nguồn nhập khẩu, bảo đảm an ninh năng lượng và quốc phòng. Thành tựu này thể hiện năng lực làm chủ công nghệ chiến lược của doanh nghiệp trong nước, đồng thời mở ra mô hình nghiên cứu – phát triển lưỡng dụng trong ngành dầu khí, có ý nghĩa định hướng lâu dài.

9. Công ước Hà Nội – dấu mốc toàn cầu trong cuộc chiến chống tội phạm mạng

Việc Việt Nam đăng cai Lễ mở ký “Công ước Hà Nội” đánh dấu bước tiến quan trọng trong hội nhập quốc tế về an ninh mạng. Sự kiện khẳng định vai trò chủ động, trách nhiệm của Việt Nam trong xây dựng các chuẩn mực và cơ chế hợp tác toàn cầu nhằm phòng, chống tội phạm mạng. Đồng thời, Công ước Hà Nội tạo động lực để Việt Nam tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, thúc đẩy phát triển các công nghệ bảo đảm an toàn, an ninh không gian mạng trong bối cảnh chuyển đổi số ngày càng sâu rộng.