Động lực phát triển du lịch cộng đồng ở Điện Biên

Với cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp, bản sắc văn hóa đặc sắc cùng tiềm năng sẵn có, những năm gần đây, Mường Lay đang trở thành điểm sáng trong phát triển du lịch cộng đồng. Nhiều hộ dân chủ động cải tạo nhà ở, xây dựng homestay, mở rộng dịch vụ trải nghiệm gắn với đời sống sinh hoạt, từng bước hình thành sản phẩm du lịch mang đậm dấu ấn địa phương. Bên cạnh dịch vụ ăn uống, lưu trú, người dân tổ chức nhiều hoạt động trải nghiệm hấp dẫn như: Đi thuyền trên hồ, đánh bắt cá, chế biến món ăn truyền thống, tham quan di tích lịch sử và làng nghề...

Ông Lù Văn Ánh, Phó Chủ tịch UBND phường Mường Lay, cho biết: Phường hiện có hơn 30 hộ tham gia làm du lịch cộng đồng với sức lưu trú gần 500 khách, tập trung chủ yếu ở khu vực ven hồ thủy điện. Hàng năm phường chú trọng đầu tư hạ tầng giao thông, chỉnh trang đô thị, cải thiện môi trường cảnh quan. Phối hợp tổ chức tập huấn về kỹ năng làm du lịch, đón tiếp khách, chế biến món ăn, quảng bá sản phẩm cho người dân. Các sự kiện văn hóa - thể thao như: Lễ hội đua thuyền đuôi én, Ngày hội văn hóa - thể thao các dân tộc, hội chợ thương mại… được tổ chức thường niên thu hút đông đảo nhân dân và du khách tham gia.

Gắn phát triển du lịch cộng đồng với bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống, phường Mường Lay chú trọng tổ chức nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ quy mô, bài bản. Mới đây, màn trình diễn “Vũ điệu đoàn kết bên dòng Đà giang” trong khuôn khổ Lễ hội đua thuyền đuôi én phường Mường Lay lần thứ XI năm 2026 đã được xác lập kỷ lục Việt Nam, góp phần quảng bá hình ảnh địa phương, lan tỏa nét đẹp văn hóa bản địa tới đông đảo du khách trong và ngoài tỉnh.

Màn đồng diễn vũ điệu cộng đồng có sự tham gia khoảng 10.000 người trên quãng đường dài hơn 6,5km. Nội dung vũ điệu được xây dựng trên cơ sở kế thừa, phát huy giá trị văn hóa truyền thống, thể hiện tinh thần đoàn kết, gắn bó, hòa hợp giữa các dân tộc. Qua đó, tạo thêm sản phẩm du lịch đặc sắc, góp phần nâng cao sức hấp dẫn cho du lịch cộng đồng trên địa bàn phường và khu vực Tây Bắc.

Nằm ở cửa ngõ đô thị của tỉnh, ngày 1/12/2025 đánh dấu bước chuyển quan trọng với nhân dân bản Phiêng Lơi (phường Điện Biên Phủ) khi không gian du lịch cộng đồng chính thức được đưa vào hoạt động.

Dù mới đi vào vận hành, mô hình bước đầu đã mang lại tín hiệu tích cực. Lượng du khách đến bản ngày càng tăng, trung bình mỗi ngày bản đón tiếp từ 20 - 50 khách. Nhiều đoàn lựa chọn trải nghiệm các hoạt động văn hóa, tìm hiểu đời sống sinh hoạt của đồng bào Thái, thưởng thức ẩm thực bản địa và lưu trú tại homestay ở bản, từ đó tạo thêm sinh kế, nâng cao thu nhập cho người dân.

Ông Lường Văn Muôn, Trưởng bản Phiêng Lơi, chia sẻ: Để khai thác hiệu quả tiềm năng sẵn có, cấp ủy, chính quyền phường Điện Biên Phủ đã đồng hành cùng người dân ngay từ những bước đầu. Hệ thống đường nội bản, không gian nhà sàn, cảnh quan sinh hoạt được khảo sát kỹ lưỡng theo hướng giữ kiến trúc cũ nhưng bảo đảm vệ sinh, tiện nghi phù hợp với nhu cầu lưu trú. Người dân được tạo điều kiện tham gia các chuyến tham quan, học tập tại những mô hình du lịch cộng đồng tiêu biểu trong và ngoài tỉnh, giúp bà con từng bước hình dung, xây dựng chuỗi dịch vụ phù hợp với điều kiện thực tế của bản.

Với sự đa dạng về văn hóa và cảnh quan, Điện Biên có nhiều lợi thế để phát triển du lịch cộng đồng. Tuy nhiên, hoạt động du lịch cộng đồng và sản phẩm du lịch tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi vẫn chưa phát triển tương xứng với tiềm năng sẵn có. Hệ thống hạ tầng, cơ sở vật chất phục vụ du lịch còn thiếu đồng bộ; sản phẩm du lịch chưa thực sự đa dạng, hấp dẫn; nguồn nhân lực chưa đáp ứng yêu cầu về chuyên môn và kỹ năng phục vụ. Hiện toàn tỉnh mới có 14 bản đủ điều kiện đón khách du lịch với hơn 40 mô hình homestay đang hoạt động.

Bà Nguyễn Thị Thanh Chuyên, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết: Nhằm tháo gỡ khó khăn, định hướng phát triển du lịch cộng đồng theo hướng bền vững, cuối tháng 11/2025, Sở đã phối hợp với Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam tổ chức hội thảo “Phát triển du lịch cộng đồng bền vững vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi”. Tại hội thảo, các đại biểu đã tập trung đánh giá thực trạng, chia sẻ kinh nghiệm, đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng sản phẩm, đào tạo nguồn nhân lực, hỗ trợ kết nối, giới thiệu các nhà đầu tư có năng lực, kinh nghiệm đến khảo sát đầu tư tại Điện Biên. Đặc biệt, hỗ trợ Điện Biên đẩy mạnh chuyển đổi số, góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước, phát triển các sản phẩm du lịch.

Ngày 31/12/2025, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh đã ban hành Nghị quyết về phát triển du lịch giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2035. Nghị quyết xác định nhiều mục tiêu quan trọng, trong đó phấn đấu đến năm 2030 có ít nhất 7 điểm du lịch cộng đồng được công nhận; 1 điểm đạt chuẩn du lịch cộng đồng ASEAN; 50% điểm du lịch được công nhận sản phẩm OCOP, được quảng bá trên các nền tảng số và phương tiện truyền thông chính thống...

Để thực hiện mục tiêu đề ra, các cấp, ngành tập trung đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức; tăng cường vai trò lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền; hoàn thiện cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển du lịch. Xây dựng hệ thống sản phẩm phong phú, đa dạng, có sức cạnh tranh; tăng cường truyền thông, xúc tiến quảng bá, ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đồng thời đẩy mạnh đầu tư kết cấu hạ tầng, phát triển doanh nghiệp du lịch, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước gắn với phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Với mục tiêu rõ ràng, định hướng cụ thể và giải pháp đồng bộ, Nghị quyết kỳ vọng mở đường, thúc đẩy du lịch tỉnh Điện Biên phát triển bền vững, từng bước khẳng định vai trò là ngành kinh tế mũi nhọn trong giai đoạn mới.