“Mồi ngon” của các đối tượng lừa đảo tại các phiên livestream

Cẩn thận khi để lộ thông tin cá nhân trên livestream

Thực tế đã ghi nhận nhiều trường hợp nạn nhân chỉ vì để lại số điện thoại khi chốt đơn trên livestream mà bị chiếm quyền tài khoản mạng xã hội. Các đối tượng nhanh chóng tiếp cận, giả mạo người bán hàng, yêu cầu cung cấp mã OTP với lý do xác nhận đơn hàng. Khi nạn nhân làm theo, tài khoản Facebook bị chiếm đoạt và bị sử dụng để nhắn tin vay tiền người thân, bạn bè, dẫn đến thiệt hại tài sản.

Đáng chú ý, từ việc thu thập thông tin cá nhân công khai trên livestream, các đối tượng đã xây dựng cả một quy trình lừa đảo khép kín, gây thiệt hại đặc biệt lớn với số tiền chiếm đoạt lên tới hàng chục tỷ đồng từ hàng nghìn bị hại.

Thủ đoạn của các đối tượng lừa đảo công nghệ cao trong các vụ việc này có tính chất tinh vi, có tổ chức và được thực hiện theo nhiều bước như sau:

Trước hết, các đối tượng theo dõi các phiên livestream, đặc biệt là các phiên bán hàng hoặc tư vấn có lượng tương tác lớn để thu thập thông tin cá nhân người dùng như số điện thoại, ngày sinh được công khai trong phần bình luận.

Sau khi có được số điện thoại, đối tượng tiến hành truy cập tài khoản mạng xã hội của nạn nhân bằng chức năng “quên mật khẩu”. Hệ thống sẽ gửi mã xác thực (OTP) về số điện thoại của chủ tài khoản. Lúc này, đối tượng giả mạo người bán hàng hoặc nhân viên hỗ trợ, gọi điện yêu cầu nạn nhân cung cấp mã OTP.

Khi có được mã OTP, đối tượng nhanh chóng chiếm quyền kiểm soát tài khoản mạng xã hội. Từ tài khoản bị hack, các đối tượng tiếp tục nhắn tin cho bạn bè, người thân của nạn nhân để vay tiền, nhờ chuyển khoản với lý do cấp bách.

Để tránh bị phát hiện và truy vết, các đối tượng còn sử dụng tài khoản ngân hàng “ảo” mua từ các hội nhóm kín trên mạng để nhận tiền chiếm đoạt. Hành vi này không chỉ dừng lại ở một cá nhân mà còn lan rộng thành chuỗi lừa đảo, lợi dụng mối quan hệ xã hội để gia tăng số nạn nhân.

Hình thức xử lý đối với hành vi thu thập thông tin cá nhân để lừa đảo

Hành vi sử dụng công nghệ cao thu thập thông tin cá nhân nhằm chiếm đoạt tài sản nêu trên có thể bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật hình sự.

Cụ thể, theo Điều 174 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) quy định về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản, người nào bằng thủ đoạn gian dối nhằm chiếm đoạt tài sản của người khác thì tùy theo giá trị tài sản và tính chất, mức độ hành vi có thể bị xử lý bằng các hình thức như phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm (khoản 1); phạt tù từ 2 năm đến 7 năm nếu có tình tiết tăng nặng như phạm tội có tổ chức, có tính chất chuyên nghiệp (khoản 2); phạt tù từ 7 năm đến 15 năm nếu chiếm đoạt tài sản có giá trị lớn (khoản 3) hoặc phạt tù từ 12 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân nếu chiếm đoạt tài sản đặc biệt lớn (khoản 4).

Ngoài ra, đối với hành vi xâm nhập trái phép vào tài khoản mạng xã hội, sử dụng trái phép thông tin cá nhân, đối tượng còn có thể bị xử lý theo Điều 289 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) về tội xâm nhập trái phép vào mạng máy tính, mạng viễn thông hoặc phương tiện điện tử của người khác với mức phạt tù lên đến 12 năm.

Trường hợp sử dụng, mua bán trái phép thông tin tài khoản ngân hàng, dữ liệu cá nhân để phục vụ hành vi lừa đảo, các đối tượng còn có thể bị xem xét xử lý theo Điều 291 Bộ luật Hình sự 2015 về tội sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử để thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản với mức phạt tù cao nhất là 7 năm.

Như vậy, các hành vi lừa đảo công nghệ cao thông qua việc thu thập thông tin cá nhân trên livestream không chỉ gây thiệt hại lớn về tài sản cho nạn nhân mà đối với người vi phạm còn có nguy cơ bị xử lý với mức hình phạt nghiêm khắc. Người dân cần nâng cao cảnh giác, tuyệt đối không công khai thông tin cá nhân cũng như không cung cấp mã OTP cho bất kỳ ai trên môi trường mạng để tránh trở thành nạn nhân của các thủ đoạn lừa đảo.