Nâng cao năng lực y tế cơ sở địa bàn vùng cao

Sau khi hoàn thành khóa đào tạo “Nội soi tiêu hóa nâng cao dành cho điều dưỡng”, chị Lường Thị Sinh, cử nhân điều dưỡng trở lại với công việc thường nhật tại Trung tâm Y tế Nậm Pồ. Kiến thức chuyên môn được bổ sung giúp chị nâng cao chất lượng chăm sóc, theo dõi người bệnh và hỗ trợ hiệu quả hơn cho công tác chẩn đoán ngay từ tuyến cơ sở.

Chị Lường Thị Sinh chia sẻ: “Làm y tế ở địa bàn vùng cao, mình biết thêm được kiến thức chuyên môn sẽ góp phần giúp người bệnh đỡ phải đi xa điều trị. Trước đây gặp ca khó tôi cũng lo, nhất là khi thiếu người, thiếu phương tiện. Sau khóa học, tôi hiểu rõ hơn từng khâu chăm sóc, theo dõi bệnh nhân, biết mình cần làm gì để hỗ trợ bác sĩ tốt hơn. Điều tôi mừng nhất là người dân đến trạm được chăm sóc kỹ hơn, yên tâm hơn, nhiều trường hợp có thể điều trị ngay tại đây, không phải vất vả chuyển tuyến”.

Trong năm 2025, Trung tâm Y tế Nậm Pồ đã cử 88 viên chức tham gia các chương trình đào tạo ngắn hạn và dài hạn. Trong đó, đào tạo dài hạn với 43 viên chức tập trung các chuyên ngành then chốt như: Bác sĩ chuyên khoa, dược lâm sàng, điều dưỡng, y sĩ và y tế cơ sở, nhằm bổ sung nguồn nhân lực có trình độ, ổn định lâu dài. Cùng với đó, 45 viên chức được cử tham gia đào tạo, bồi dưỡng ngắn hạn, ưu tiên các lĩnh vực mang tính ứng dụng cao như: Nội soi tiêu hóa, hồi sức cấp cứu, quản lý điều dưỡng... nhằm kịp thời đáp ứng yêu cầu chuyên môn và công tác điều hành tại đơn vị. Sau đào tạo, đội ngũ nhân lực được bố trí, phân công trở về các khoa, phòng và trạm y tế xã, trực tiếp nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh, tăng khả năng xử trí ca bệnh tại chỗ, góp phần củng cố mạng lưới y tế cơ sở trên địa bàn vùng cao.

Một cách làm căn cơ, bài bản của ngành Y tế Điện Biên nhằm nâng cao năng lực y tế cơ sở địa bàn vùng cao khi triển khai dự án “Thí điểm bác sĩ trẻ tình nguyện về công tác tại miền núi, vùng sâu, vùng xa” (dự án 585). Điểm cốt lõi của dự án không nằm ở số lượng bác sĩ được cử đi đào tạo, mà ở cách lựa chọn chuyên ngành gắn trực tiếp với “điểm nghẽn” của y tế tuyến cơ sở, vùng cao.

Năm 2025 có 13 bác sĩ được đào tạo chuyên khoa cấp I đều tập trung vào các lĩnh vực như: Hồi sức cấp cứu, chẩn đoán hình ảnh, truyền nhiễm, sản - nhi và ngoại khoa. Đây là những chuyên ngành mà nếu thiếu, người bệnh buộc phải chuyển tuyến sớm, làm tăng chi phí, rủi ro; nhất là với người bệnh ở địa bàn xa xôi, giao thông cách trở. Khi đội ngũ bác sĩ trẻ được đào tạo bài bản theo dự án trở về công tác lâu dài, năng lực y tế cơ sở không chỉ được “vá” về nhân lực, mà được nâng tầm về chuyên môn, đủ khả năng tiếp nhận, phân loại, xử trí ban đầu và theo dõi nhiều ca bệnh ngay tại tuyến dưới.

Vào cuối tháng 12/2025, ngành Y tế đã tăng cường 108 cán bộ y tế cấp tỉnh về công tác tại 45 trạm y tế xã, phường. Tiếp đó, đầu tháng 1/2026, ngành tiếp tục cử đợt 2 với 15 cán bộ y tế thuộc hệ điều trị và dự phòng tăng cường cho 9 xã còn nhiều khó khăn.

Việc bổ sung nhân lực theo hình thức “cầm tay chỉ việc”, bố trí trực tiếp tại tuyến xã đã tạo ra sự thay đổi từ cách làm đến năng lực vận hành của y tế cơ sở. Thông qua quá trình làm việc hàng ngày, kinh nghiệm chuyên môn được truyền đạt trực tiếp trong môi trường thực tế, giúp cán bộ y tế cơ sở hiểu đúng, làm thuần thục các quy trình kỹ thuật, thay vì chỉ nắm kiến thức lý thuyết. Quan trọng hơn, giải pháp này góp phần hình thành năng lực tự chủ chuyên môn cho y tế tuyến xã, từng bước khẳng định vai trò tuyến đầu trong chăm sóc sức khỏe cho người dân.

Với việc triển khai đồng bộ các giải pháp nâng cao năng lực y tế cơ sở, địa bàn vùng cao, tỷ lệ dân số được quản lý sức khỏe từ 3,2% năm 2022 tăng lên 65,7% năm 2025; tuổi thọ trung bình từ 68,44 tuổi năm 2021 tăng lên 70 tuổi năm 2025.

Ông Phạm Giang Nam, Giám đốc Sở Y tế cho biết: Năm 2026, ngành y tế xác định là năm “khởi động, tạo nền và bứt phá” cho giai đoạn 2026 - 2030. Trọng tâm hàng đầu là củng cố y tế cơ sở theo tinh thần Nghị quyết số 72 của Bộ Chính trị, gắn với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Chuyển mạnh từ tư duy khám, chữa bệnh sang phòng bệnh chủ động, chăm sóc sức khỏe toàn diện cho nhân dân, nhất là tại vùng sâu, vùng xa, biên giới.

Năng lực y tế cơ sở, địa bàn vùng cao Điện Biên đang được củng cố không phải bằng một vài giải pháp tình thế, mà được xây dựng một cách căn cơ, đồng bộ với chiến lược dài hơi, lấy con người và năng lực chuyên môn làm nền tảng. Đây là tiền đề quan trọng để từng bước khẳng định vai trò của y tế cơ sở trong hệ thống y tế tỉnh, giảm áp lực cho tuyến trên, nâng cao hiệu quả quản lý, chăm sóc sức khỏe nhân dân ngay từ cơ sở, phù hợp với yêu cầu phát triển và điều kiện thực tiễn của địa phương.