“Nở rộ” các ngành học mới: Chọn sao cho đúng?

Nhiều ngành học mới gắn với công nghệ và trí tuệ nhân tạo

Theo đề án tuyển sinh năm 2026 của nhiều trường đại học, việc mở thêm ngành học mới đang trở thành xu hướng rõ rệt nhằm đáp ứng nhu cầu nhân lực trong bối cảnh chuyển đổi số và sự phát triển nhanh của khoa học, công nghệ và kinh tế tri thức. Nhiều ngành đào tạo mới tập trung vào các lĩnh vực đang “khát” nhân lực như trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu, công nghệ bán dẫn, kinh tế số, logistics, thương mại điện tử hoặc các lĩnh vực công nghệ cao, kinh tế số và dịch vụ hiện đại…

Bên cạnh các ngành học có độ hot cao như thiết kế vi mạch bán dẫn; khoa học dữ liệu và trí tuệ nhân tạo; kỹ thuật robot, năm 2026, Đại học Bách khoa Hà Nội mở thêm các ngành học, chương trình đào tạo mới gồm: Hóa học mỹ phẩm; khoa học tính toán cho các hệ thống thông minh; tâm lý học công nghiệp và tổ chức; tiếng Hàn Khoa học công nghệ.

Đại học Kinh tế Quốc dân dự kiến mở thêm một số ngành học, chương trình đào tạo mới tập trung vào các mũi nhọn của nền kinh tế gắn chặt với công nghệ gồm: Công nghệ tài chính; công nghệ Marketing; công nghệ môi trường và phát triển bền vững; công nghệ Logistics và quản trị chuỗi cung ứng; phát triển quốc tế; quản trị rủi ro định lượng; thẩm định giá, thống kê và kinh doanh thông minh; quản trị công nghiệp sáng tạo; quản trị nhân lực quốc tế; kinh tế Y tế.

Trường Đại học Ngoại thương cũng dự kiến mở thêm các ngành, chương trình đào tạo tập trung mạnh vào công nghệ, trí tuệ nhân tạo, kinh tế số và sáng tạo, bao gồm: Kinh doanh số toàn cầu; kinh doanh sáng tạo & Công nghiệp văn hóa; quản lý công nghiệp thông minh; quản trị nguồn nhân lực số và kiểm toán tích hợp công nghệ. Các ngành này được thiết kế theo xu hướng hiện đại, tích hợp công nghệ cao và kỹ năng thực tiễn.

Trường Đại học Giao thông Vận tải mở thêm ngành Kỹ thuật đường sắt tốc độ cao; logistics và quản lý chuỗi cung ứng.

Trường Đại học Xây dựng Hà Nội mở thêm ngành Quản lý xây dựng thông minh; kỹ thuật hạ tầng đô thị.

Trường Đại học Thương mại năm nay cũng tuyển sinh thêm ngành Kinh doanh số; marketing công nghệ; quản trị chuyển đổi số.

Học viện Ngân hàng mở thêm các ngành Công nghệ tài chính; phân tích dữ liệu tài chính.

Trường Đại học Anh quốc Việt Nam mở thêm ngành tài chính ngân hàng; kinh doanh và công nghệ; thiết kể đồ họa; minh hoạ hoạt hình…

Không chỉ các trường khối kỹ thuật, kinh tế mà ngay cả các trường thuộc lĩnh vực y dược hay khoa học xã hội cũng bắt đầu mở thêm các chương trình đào tạo mới, trong đó có một số chương trình gắn với công nghệ, số hóa và trí tuệ nhân tạo. Đơn cử như Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội tuyển sinh ngành mở ngành quản trị truyền thông số; quản trị nhân lực.

Học viện Báo chí và Tuyên truyền cũng dự kiến mở thêm ngành truyền thông chính sách. Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh cũng dự kiến mở thêm các ngành mới gồm: Tâm lý học chuẩn quốc tế; quản lý đô thị và bất động sản; quan hệ công chúng; tiếng Trung thương mại. Trường Đại học Y Hà Nội cũng dự kiến sẽ mở thêm ngành Y tế số, chuyên ngành tập trung vào ứng dụng AI trong chẩn đoán và điều trị.

Không chọn theo "tên ngành" hay chạy theo trào lưu

Theo các chuyên gia, việc mở ngành mới là bước đi cần thiết để các trường đại học bắt kịp sự thay đổi của thị trường lao động và nhu cầu phát triển của nền kinh tế, giúp thí sinh có thêm lựa chọn phù hợp với sở thích và định hướng nghề nghiệp. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, nhiều ngành mới là sự kết hợp giữa các lĩnh vực truyền thống với công nghệ hiện đại. Chính vì vậy, nếu chỉ lựa chọn theo “tên ngành” mà chưa hiểu rõ nội dung đào tạo, thí sinh rất dễ rơi vào tình trạng học không đúng với sở trường hoặc định hướng ban đầu.

Chia sẻ với PV Báo CAND, Thạc sĩ Hoàng Bảo Long, giảng viên cao cấp Khoa Khoa học Máy tính và công nghệ, Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam cho rằng, nhìn một cách tổng thể, khối ngành liên quan đến công nghệ và trí tuệ nhân tạo tại Việt Nam hiện nay là một trong những lĩnh vực có tiềm năng rất lớn.

Lý do là dù ở vai trò làm chủ công nghệ hay tham gia với tư cách là nhân sự trong doanh nghiệp thì công nghệ vẫn tiếp tục là trụ cột của nền kinh tế số. Theo những trao đổi gần đây với các doanh nghiệp trong ngành, mức lương khởi điểm của sinh viên công nghệ mới ra trường hiện đã tiệm cận ngưỡng khoảng 1.000 USD/tháng, một con số được xem là khá cao trong bối cảnh thị trường lao động Việt Nam.

“Nếu xét về chuyên ngành cụ thể, có thể thấy rõ 3 định hướng lớn trong lĩnh vực này gồm: Thứ nhất là nhóm ngành công nghệ gắn với sáng tạo, tiêu biểu như Trí tuệ nhân tạo, Khoa học dữ liệu.

Nhóm thứ hai là ngành chip và bán dẫn, lĩnh vực được đánh giá là công nghệ lõi, có vai trò chiến lược và tiềm năng dài hạn.

Nhóm thứ ba là các ngành truyền thống nhưng vẫn rất vững vàng như game, thương mại điện tử, phát triển phần mềm. Trong đó, nhóm thứ nhất là những lĩnh vực được dự báo nóng không chỉ trong năm nay mà còn ở những năm tới do nhu cầu nhân lực cho AI và dữ liệu hiện đang rất lớn, trải dài từ các tập đoàn lớn đến các doanh nghiệp công nghệ quy mô nhỏ và vừa, kể cả các starup với mức lương khá cao. Tuy nhiên, đi kèm với cơ hội là yêu cầu cao đòi hỏi người học cần có sự hiểu biết sâu sắc về dữ liệu, thuật toán, khả năng ứng dụng AI vào các bài toán thực tế của doanh nghiệp”, ông Long chia sẻ.

Lưu ý thêm với thí sinh, Thạc sĩ Hoàng Bảo Long cho rằng, dù chọn ngành học mới hay truyền thống, yếu tố quan trọng nhất vẫn là sự phù hợp với năng lực và sở thích của người học. Trước khi đăng ký xét tuyển, thí sinh nên tìm hiểu kỹ chương trình đào tạo của ngành học, các môn học chính, kỹ năng được trang bị cũng như cơ hội nghề nghiệp sau khi tốt nghiệp. Ngoài ra, việc tìm hiểu uy tín đào tạo của trường, mối liên kết với doanh nghiệp và cơ hội thực tập cũng là những yếu tố quan trọng giúp thí sinh đưa ra lựa chọn đúng đắn.

PGS.TS Phạm Mạnh Hà, chuyên gia tư vấn tuyển sinh và hướng nghiệp cũng nhìn nhận, các lĩnh vực liên quan đến công nghệ, trí tuệ nhân tạo hay tài chính hiện nay vẫn đang là xu hướng ngành nghề được nhiều thí sinh quan tâm. Tuy vậy, cơ hội kiếm được việc làm có thu nhập cao sẽ luôn song hành cùng thách thức bởi những lĩnh vực như công nghệ hay tài chính đòi hỏi sự vận động trí não liên tục và khả năng tự học bền bỉ.

Theo PGS.TS Phạm Mạnh Hà, trong bối cảnh thị trường lao động thay đổi nhanh chóng, ngành học hôm nay được xem là hot nhưng vài năm sau có thể đã khác. Do đó, thí sinh cần lựa chọn ngành học dựa trên sự hiểu biết, định hướng nghề nghiệp lâu dài và năng lực cá nhân thay vì chỉ chạy theo trào lưu.