Phạt đến 100 triệu đồng nếu ép buộc người khác phải hiến mô, tạng

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 90/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế, bao gồm các quy định liên quan hiến, lấy, ghép mô và bộ phận cơ thể người.

Cụ thể, tại Điều 44 về vi phạm quy định về hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác, quy định mức phạt từ 1-2 triệu đồng áp dụng đối với các hành vi sau: Không trực tiếp gặp người hiến để tư vấn khi cơ sở y tế nhận thông báo từ Trung tâm điều phối quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người; không hướng dẫn đăng ký hiến theo mẫu; không kiểm tra sức khỏe trước khi lấy mô, bộ phận cơ thể; không báo cáo danh sách người đăng ký hiến hoặc không tư vấn về sức khỏe, tâm lý xã hội và không kiểm tra các thông số sinh học của người hiến trước khi tiến hành lấy mô, bộ phận cơ thể ở người sống.

Phạt tiền từ 5-10 triệu đồng đối với hành vi thu tiền đối với việc chăm sóc, phục hồi sức khỏe ngay sau khi thực hiện việc hiến bộ phận cơ thể người và khám sức khỏe định kỳ đối với người hiến bộ phận cơ thể người.

Mức phạt từ 10-20 triệu đồng áp dụng với hành vi không bảo đảm điều kiện hoạt động sau khi đã được cấp giấy phép hoạt động ngân hàng mô.

Trường hợp ngân hàng mô hoạt động khi chưa được cấp phép sẽ bị phạt từ 20-30 triệu đồng.

Các hành vi vi phạm như tiết lộ thông tin, bí mật của người hiến và người được ghép (trừ trường hợp được đồng ý bằng văn bản hoặc pháp luật có quy định khác); lấy bộ phận cơ thể không tái sinh khi chưa có ý kiến bằng văn bản của hội đồng tư vấn hoặc lưu giữ mô, bộ phận cơ thể vì mục đích thương mại sẽ bị phạt từ 30-40 triệu đồng.

Mức phạt từ 60-80 triệu đồng áp dụng với hành vi lấy, ghép, sử dụng mô, bộ phận cơ thể người vì mục đích thương mại hoặc thực hiện tại cơ sở không đủ điều kiện theo quy định.

Đáng chú ý, mức phạt cao nhất từ 80-100 triệu đồng áp dụng đối với các hành vi sau: Ép buộc người khác phải cho mô, bộ phận cơ thể người hoặc lấy mô, bộ phận cơ thể của người không tự nguyện hiến mà không bị truy cứu trách nhiệm hình sự; lấy mô, bộ phận cơ thể ở người sống dưới 18 tuổi mà không bị truy cứu trách nhiệm hình sự; ghép mô, bộ phận cơ thể từ người mắc bệnh thuộc danh mục do cơ quan có thẩm quyền quy định.

Ngoài xử phạt tiền, Nghị định còn quy định các hình thức xử phạt bổ sung như tước quyền sử dụng giấy phép hoạt động ngân hàng mô từ 3-6 tháng; đình chỉ một phần hoạt động của cơ sở khám chữa bệnh từ 1-3 tháng; tước giấy phép hoạt động khám, chữa bệnh từ 3-6 tháng.

Nghị định cũng quy định rõ biện pháp khắc phục hậu quả, đó là, buộc hoàn trả số tiền đã thu không đúng quy định của pháp luật; buộc chi trả toàn bộ chi phí khám bệnh, chữa bệnh cho cá nhân bị thiệt hại. Trường hợp không hoàn trả được cho đối tượng thì nộp vào ngân sách nhà nước theo quy định của pháp luật.