Chủ động phòng cháy, chữa cháy rừng mùa khô hanh

Toàn tỉnh hiện có trên 434.647ha rừng, tăng hơn 8.200ha so với năm 2024; tỷ lệ che phủ rừng đến nay đạt 45,52%. Diện tích rừng lớn, áp lực trong công tác quản lý, bảo vệ và PCCCR ngày càng cao, nhất là vào mùa khô khi thời tiết nắng nóng, hanh khô kéo dài.

Ngay từ đầu năm 2026, lực lượng kiểm lâm trên địa bàn tỉnh đã chủ động triển khai nhiều biện pháp tăng cường công tác quản lý, bảo vệ rừng và PCCCR. Chi cục Kiểm lâm chỉ đạo các Hạt Kiểm lâm tăng cường phối hợp với các chủ rừng tổ chức tuần tra, kiểm tra rừng, kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về lâm nghiệp. Trong quý I, lực lượng chức năng, chính quyền địa phương và các chủ rừng đã tổ chức 1.276 lượt tuần tra rừng với sự tham gia của gần 6.000 lượt người, tập trung tại khu vực có nguy cơ cao xảy ra cháy rừng, phá rừng, khai thác lâm sản trái phép, góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý rừng ngay từ cơ sở.

Công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức cho người dân được xác định là một trong những giải pháp trọng tâm. Trong 3 tháng đầu năm, toàn tỉnh đã tổ chức 128 buổi tuyên truyền với hơn 7.500 lượt người tham gia; tổ chức ký cam kết bảo vệ rừng cho gần 7.000 người dân. Hình thức tuyên truyền được đổi mới, đa dạng hóa, phù hợp với từng nhóm đối tượng. Đặc biệt, công tác dự báo, cảnh báo cháy rừng được duy trì thường xuyên. Lực lượng kiểm lâm chủ động cập nhật thông tin khí tượng, theo dõi hệ thống cảnh báo cháy rừng để kịp thời thông báo cấp dự báo cháy đến các địa phương, đơn vị và chủ rừng, từ đó triển khai biện pháp phòng ngừa hiệu quả từ sớm, từ xa.

Bà Lò Thị Thi, Phó Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm (Sở Nông nghiệp và Môi trường) cho biết: “Ngay từ đầu năm, chúng tôi đã xác định công tác PCCCR là nhiệm vụ trọng tâm. Chi cục đã chỉ đạo các Hạt Kiểm lâm bám sát địa bàn, phối hợp chặt chẽ với chính quyền cơ sở và các chủ rừng để triển khai đồng bộ giải pháp PCCCR. Tinh thần là chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa, không để xảy ra cháy lớn, hạn chế thấp nhất thiệt hại”.

Tuy nhiên, do thời tiết nắng nóng, khô hanh kéo dài, đồng thời đúng thời điểm người dân đốt nương chuẩn bị vụ sản xuất mới, nguy cơ cháy rừng tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp. Trong 3 tháng đầu năm, qua hệ thống cảnh báo cháy rừng từ ảnh vệ tinh đã phát hiện 2.534 điểm nghi cháy. Qua kiểm tra, xác minh đã có 13 vụ cháy lan vào rừng, gây thiệt hại 4ha rừng. Song, các vụ cháy trong rừng chủ yếu cháy thảm thực vật, vật liệu cháy dưới tán rừng, không ảnh hưởng lớn đến rừng; sau khi kiểm tra, đánh giá hiện trạng cho thấy diện tích rừng vẫn đảm bảo tiêu chí rừng theo quy định.

Hạt Kiểm lâm Mường Nhé được giao nhiệm vụ quản lý, bảo vệ diện tích rừng tại 4 xã: Nậm Kè, Mường Toong, Mường Nhé và Sín Thầu. Địa bàn có diện tích rừng lớn và điều kiện quản lý nhiều khó khăn trong khi đó dân cư phân bố rải rác và nhận thức của một bộ phận người dân còn hạn chế, do đó công tác PCCCR đặt ra nhiều thách thức.

Ông Lò Văn Giáp, Phó Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm Mường Nhé chia sẻ: “Khó khăn lớn nhất hiện nay là tập quán canh tác làm nương của người dân. Nếu không hướng dẫn kỹ, việc đốt nương rất dễ gây cháy lan vào rừng. Vì vậy, chúng tôi tăng cường xuống cơ sở, vừa tuyên truyền, vừa hướng dẫn người dân quy trình đốt nương an toàn, có kiểm soát”.

Trước thực tế đó, Hạt Kiểm lâm Mường Nhé đã chủ động phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương triển khai nhiều giải pháp đồng bộ. Trong quý I, đơn vị đã tổ chức 93 cuộc tuần tra với gần 700 lượt người tham gia. Cơ quan chức năng và chính quyền địa phương tăng cường tuyên truyền, nâng cao ý thức người dân trong quản lý, bảo vệ và PCCCR, nhất là tại khu vực rừng giáp ranh. Điển hình là khu rừng gần 1.000ha giữa bản Cây Sặt (xã Mường Toong) và bản Nậm Ngà (xã Mường Tè, Lai Châu) trước đây thường xảy ra phá rừng, cháy rừng vào mùa khô. Sau khi hai địa phương thống nhất giao khoán cho bản Nậm Ngà quản lý, hưởng dịch vụ môi trường rừng, công tác bảo vệ và PCCCR đã có chuyển biến tích cực.

Nhờ làm tốt công tác tuyên truyền, vận động và hướng dẫn kỹ thuật, trên địa bàn 4 xã do Hạt Kiểm lâm Mường Nhé quản lý không xảy ra cháy rừng trong những tháng đầu năm.

Không chỉ lực lượng kiểm lâm, vai trò của cộng đồng dân cư và các chủ rừng trong bảo vệ rừng và phòng cháy, chữa cháy rừng ngày càng được phát huy hiệu quả, rõ nét.

Cộng đồng bản Giảng (xã Mường Ảng) được giao quản lý, bảo vệ gần 50ha rừng phòng hộ đầu nguồn của xã. Ngay từ đầu mùa khô, người dân trong bản tích cực tham gia các buổi họp tuyên truyền, đồng thời tổ chức tuần tra, phát dọn thực bì và làm đường băng cản lửa.

Ông Quàng Văn Muôn, Trưởng bản Giảng cho biết: “Bản thường xuyên tuyên truyền cho bà con đốt nương đúng quy định, trước khi có dự định đốt nương phải thông báo cho cộng đồng bản và cử người trông coi trong quá trình đốt. Chúng tôi huy động bà con phát đường băng cản lửa quanh khu rừng. Nhờ vậy, từ đầu năm đến nay, diện tích rừng của bản vẫn được bảo vệ an toàn”.

Thực tế cho thấy, khi người dân được tuyên truyền đầy đủ và trực tiếp tham gia vào công tác bảo vệ rừng, hiệu quả mang lại rất rõ rệt. Người dân không chỉ là đối tượng tuyên truyền mà đã trở thành lực lượng nòng cốt trong việc giữ rừng.

Tại cuộc họp đánh giá công tác quản lý, bảo vệ rừng và PCCCR quý I/2026, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Lò Văn Cương yêu cầu các địa phương, cơ quan chức năng tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức, huy động người dân tham gia bảo vệ rừng; tăng cường kiểm tra thực địa, kịp thời nhận diện nguy cơ cháy, chủ động phương án phòng ngừa và thống nhất chỉ huy khi xảy ra sự cố. Đồng thời, chú trọng tập huấn, xây dựng phương án ứng phó, vận động người dân tạm dừng đốt nương trong thời điểm nắng nóng, nguy cơ cao; xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh yêu cầu duy trì trực 24/24 giờ, triển khai hiệu quả phương châm “4 tại chỗ”, bảo đảm an toàn cho lực lượng chữa cháy; đồng thời đẩy mạnh tái cơ cấu nông nghiệp, khuyến khích chuyển đổi cây trồng giá trị cao, từng bước chấm dứt đốt nương, góp phần bảo vệ rừng và phát triển bền vững.

Trước diễn biến thời tiết phức tạp, khó lường, tỉnh Điện Biên xác định tiếp tục triển khai đồng bộ, linh hoạt các giải pháp PCCCR phù hợp từng địa bàn. Trọng tâm là nâng cao ý thức người dân, kiểm soát chặt việc sử dụng lửa trong và gần rừng, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong giám sát, cảnh báo cháy. Qua đó, bảo vệ an toàn diện tích rừng, hạn chế thấp nhất thiệt hại do cháy rừng gây ra.