Đốt nương bất cẩn, thiệt hại khó lường

Những ngày cuối tháng 3, tại bản Tin Tốc (xã Mường Ảng), một vụ đốt nương tưởng chừng vô hại đã để lại hậu quả nặng nề, gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự bất cẩn trong sử dụng lửa của người dân. Ngọn lửa bùng phát vào ngày 30/3, lan nhanh trong điều kiện thời tiết khô hanh, gió mạnh, thiêu rụi nhiều diện tích cây trồng của người dân.

Đám cháy đã khiến hơn 600 cây cà phê của gia đình anh Lường Văn Chung, bản Na Luông (xã Mường Ảng) bị thiêu rụi. Trong lúc lửa cháy, có người phát hiện và gọi báo cho anh Chung nhưng ngọn lửa lan nhanh cùng với thực bì khô và gió mạnh, khiến việc khống chế đám cháy trở nên khó khăn.

Anh Chung cho biết: “Tại đây, gia đình tôi trồng khoảng 1ha cà phê. Nhưng vụ cháy đã thiêu rụi hơn 600 cây, hầu hết là cà phê đang trong giai đoạn cho năng suất ổn định. Ngoài gia đình tôi còn có 3 hộ dân chịu thiệt hại, trong đó một hộ mất khoảng 500 cây, một hộ khác mất 470 cây, còn một hộ có diện tích cây nhỏ hơn. Bị cháy nặng nên diện tích cà phê đó khó có thể phục hồi. Đối với chúng tôi, cây cà phê không chỉ là nguồn thu nhập chính mà còn là thành quả của nhiều năm lao động. Chỉ vì bất cẩn khi đốt nương của bà con mà khiến gia đình mất đi nguồn sinh kế trong nhiều năm tới”.

Sự việc xảy ra trong thời điểm thời tiết tại Điện Biên nói riêng và khu vực Tây Bắc nói chung đang bước vào cao điểm mùa khô. Mùa khô kéo dài từ tháng 10 năm trước đến tháng 5 năm sau, với lượng mưa rất thấp, chỉ chiếm khoảng 20 - 22% tổng lượng mưa cả năm. Đặc biệt, từ tháng 2 đến tháng 5 còn chịu ảnh hưởng của gió Lào khô nóng, khiến thảm thực vật dễ bắt lửa. Hai tháng đầu năm 2026, mức cảnh báo cháy rừng trên địa bàn tỉnh đã lên tới cấp V - cấp cực kỳ nguy hiểm.

Từ đầu năm đến nay, trên địa bàn tỉnh đã xảy ra 13 vụ cháy rừng với tổng diện tích thiệt hại khoảng 4ha. Dù phần lớn chỉ cháy thảm thực vật dưới tán rừng, chưa ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng rừng, nhưng nguy cơ lan rộng luôn thường trực. Nhất là nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ hoạt động đốt nương, xử lý thực bì của người dân trong điều kiện thời tiết hanh khô. Do vậy chỉ một hành động bất cẩn khi sử dụng lửa cũng có thể dẫn đến những hậu quả khôn lường, gây thiệt hại nghiêm trọng về tài nguyên rừng, môi trường sinh thái và đời sống của người dân. Trước diễn biến thời tiết ngày càng cực đoan, việc nâng cao ý thức trong sử dụng lửa, nhất là hoạt động đốt nương càng trở nên cấp thiết.

Hiện nay, Hạt Kiểm lâm Tuần Giáo thực hiện nhiệm vụ quản lý, bảo vệ rừng trên địa bàn 5 xã gồm: Quài Tở, Chiềng Sinh, Tuần Giáo, Pú Nhung và Mường Mùn. Đây đều là những địa bàn có diện tích rừng lớn, địa hình phức tạp, trong khi điều kiện thời tiết bước vào giai đoạn nắng nóng kéo dài, khô hanh, khiến nguy cơ xảy ra cháy rừng và cháy lan trên diện rộng luôn ở mức cao. Chỉ cần một nguồn lửa nhỏ từ việc đốt nương, đốt bãi cỏ hay xử lý thực bì không đúng quy định cũng có thể bùng phát thành đám cháy lớn, khó kiểm soát.

Trước tình hình đó, Hạt Kiểm lâm Tuần Giáo đã chủ động phối hợp với chính quyền địa phương triển khai nhiều biện pháp tăng cường công tác phòng cháy, chữa cháy rừng.

Bà Nguyễn Thị Hà Thu, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm Tuần Giáo cho biết: Đơn vị đang thực hiện nghiêm Công điện số 2528/CĐ-UBND ngày 5/4/2026 của Chủ tịch UBND tỉnh về tăng cường công tác quản lý, bảo vệ rừng trong mùa khô. Theo đó, từ ngày 6/4, nhiều địa phương đã thông báo tạm dừng hoàn toàn việc đốt nương, đốt bãi cỏ cho đến khi có thông báo mới.

Các quy định nêu rõ, nghiêm cấm mọi hành vi sử dụng lửa trong rừng và ven rừng như đốt nương, mang lửa vào rừng, đốt ong, đun nấu hoặc bất kỳ hoạt động nào có nguy cơ gây cháy. Những hành vi vi phạm không chỉ gây thiệt hại cho tài nguyên rừng mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của chính người dân, do đó sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.

Cơ quan chức năng yêu cầu mỗi cán bộ, đảng viên và người dân cần nâng cao ý thức trách nhiệm trong công tác bảo vệ rừng. Chủ động thực hiện các biện pháp phòng cháy như: Phát dọn thực bì, tạo đường băng cản lửa, kiểm soát chặt chẽ nguồn lửa rất cần thiết. Các chủ rừng, bao gồm cả hộ gia đình và cộng đồng, cần tăng cường kiểm tra, tuần tra tại các khu vực có nguy cơ cháy cao, đặc biệt là khu vực giáp ranh với đất sản xuất nương.

Trong bối cảnh hiện tượng El Nino đang tác động mạnh mẽ, thời tiết nắng nóng kéo dài, lượng mưa giảm mạnh, nguy cơ cháy rừng càng trở nên nghiêm trọng. Tập quán canh tác lạc hậu như đốt nương, xử lý thực bì bằng lửa nếu không được kiểm soát chặt chẽ sẽ trở thành nguyên nhân trực tiếp dẫn đến các vụ cháy lớn. Cháy rừng sẽ gây thiệt hại về kinh tế, tàn phá môi trường, ảnh hưởng lâu dài đến đời sống và sinh kế của nhân dân.