Khoa học công nghệ thúc đẩy phát triển nông nghiệp tuần hoàn

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Sở Khoa học và Công nghệ đã triển khai hàng loạt đề tài nghiên cứu và chuyển giao tiến bộ kĩ thuật vào thực tiễn.

Tiêu biểu là đề tài “Giải pháp sản xuất rau an toàn bền vững” tại huyện Điện Biên. Sau khi ứng dụng thành công, mô hình đã được nhân rộng tại xã Thanh Xương và Pa Thơm, giúp nâng cao năng suất rau bắp cải lên 3 tấn/1.000m², tăng 0,5 tấn so với canh tác truyền thống. Lợi nhuận cao hơn từ 15 - 20%, góp phần thay đổi tư duy sản xuất của người dân theo hướng an toàn sinh học, hạn chế thuốc bảo vệ thực vật, đồng thời xây dựng chuỗi liên kết tiêu thụ sản phẩm. Người dân tham gia mô hình đã biết cách tận dụng những phụ phẩm trong nông nghiệp làm phân bón, góp phần bảo vệ môi trường và giảm chi phí sản xuất.

Việc ứng dụng thành công đề tài khoa học kĩ thuật về trồng cây lê vàng tại xã Háng Lìa (huyện Điện Biên Đông) đã góp phần nâng cao thu nhập, giảm nghèo cho người dân. Mô hình được triển khai ban đầu diện tích 1ha, với 5 hộ tham gia, được hỗ trợ giống, vật tư và kĩ thuật. Sau 4 năm, cây lê cho thu hoạch ổn định, năng suất 10 - 15kg quả/cây, cao gấp 2 - 3 lần so với cách trồng tự phát. Đến nay, mô hình đã được nhân rộng trong xã Háng Lìa và các xã khác như: Xa Dung, Tìa Dình, Pu Nhi, Noong U… với diện tích hơn 10ha, hướng đến hình thành vùng trồng cây lê vàng tập trung.

Giai đoạn 2020 - 2025, tỉnh đã và đang triển khai 65 nhiệm vụ về khoa học công nghệ, phần lớn tập trung phục vụ nông nghiệp, nông thôn. Các đề tài khoa học được nghiệm thu và chuyển giao ứng dụng khoa học kĩ thuật cho các đơn vị, địa phương đã mang lại hiệu quả. Đặc biệt, trong lĩnh vực nông nghiệp, các đề tài đã góp phần cung cấp cơ sở khoa học cho việc quy hoạch phát triển cây trồng, vật nuôi chủ lực của tỉnh; xây dựng và nhân rộng các mô hình ứng dụng công nghệ, nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị sản phẩm. Qua đó thúc đẩy phát triển sản xuất nông nghiệp theo hướng bền vững, chuỗi liên kết, nâng cao thu nhập cho người dân. Các mô hình chuyển giao tiến bộ khoa học kĩ thuật được triển khai, nhân rộng đã nâng cao hiệu quả kinh tế từ 15 - 20% so với sản xuất nông nghiệp truyền thống.

Những năm gần đây, tại nhiều địa bàn trong tỉnh đã hình thành các mô hình nông nghiệp tuần hoàn hiệu quả, hướng tới mục tiêu phát triển xanh. Chất thải từ sản xuất nông nghiệp như phân gia súc, rơm rạ, phụ phẩm nông nghiệp… được tái chế làm phân bón, thức ăn chăn nuôi, nguyên liệu sản xuất nông nghiệp sạch. Việc phát triển kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp dựa trên cơ sở đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, ứng dụng và chuyển giao các tiến bộ kĩ thuật, công nghệ tiên tiến để nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực trong nông nghiệp, gia tăng giá trị nông sản, tăng tỷ lệ phụ phẩm nông nghiệp được tái sử dụng, tái chế, bảo vệ môi trường, tạo việc làm, thúc đẩy quá trình chuyển đổi nông nghiệp xanh, phát thải thấp.

Thực hiện Kế hoạch về “Phát triển khoa học và ứng dụng, chuyển giao công nghệ thúc đẩy kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp đến năm 2030”, tỉnh xác định đến năm 2030 có ít nhất 20% nhiệm vụ khoa học công nghệ trong lĩnh vực nông nghiệp phục vụ cho kinh tế tuần hoàn; giảm tổn thất sau thu hoạch các mặt hàng nông lâm thủy sản chủ lực từ 0,5% mỗi năm trở lên; 50% phụ phẩm trong trồng trọt được thu gom, xử lý và tái sử dụng; 40% hộ chăn nuôi và 70% trang trại áp dụng công nghệ xử lý và tái sử dụng chất thải; 50% phụ phẩm từ khai thác, chế biến gỗ được thu gom, tái sử dụng. Ngoài ra, 80% trang trại và 50% hợp tác xã tiếp cận công nghệ tuần hoàn; các mô hình ứng dụng kinh tế tuần hoàn giúp tăng ít nhất 20% giá trị gia tăng trong chuỗi ngành hàng nông sản.

Để đạt được các mục tiêu trên, tỉnh tập trung triển khai đồng bộ các nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm như: Đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng tiến bộ khoa học công nghệ và quy trình sản xuất khép kín, tiết kiệm đầu vào, giảm phát thải, tái sử dụng phụ phẩm và chất thải; chuyển giao công nghệ tái chế, tận dụng phụ phẩm trong các lĩnh vực trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản, lâm nghiệp, thực phẩm; phát triển thị trường tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp tuần hoàn, thúc đẩy liên kết thương mại, hỗ trợ bảo hộ và xây dựng thương hiệu sản phẩm.

Cùng với đó, tỉnh đã và đang hoàn thiện cơ chế, chính sách pháp lý để thúc đẩy đầu tư vào lĩnh vực này; tăng cường hợp tác quốc tế để tiếp nhận công nghệ, vốn và kinh nghiệm. Đẩy mạnh truyền thông, đào tạo, tập huấn nâng cao nhận thức và năng lực cho cán bộ, nông dân, doanh nghiệp về nông nghiệp tuần hoàn, góp phần chuyển đổi từ mô hình sản xuất tuyến tính sang mô hình sản xuất tuần hoàn, xanh, bền vững.