Tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân

Năm 2026 là một dấu mốc quan trọng khi lần đầu Việt Nam tổ chức Ngày Sức khỏe toàn dân (7/4) nhằm cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết số 72-NQ/TW (ngày 9/9/2025) của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân cùng các văn bản quan trọng khác. Việc chính thức có Ngày Sức khỏe toàn dân là khẳng định mạnh mẽ tầm nhìn chiến lược của Đảng và Nhà nước: Sức khỏe là vốn quý nhất của mỗi người dân và toàn xã hội; đầu tư cho sức khỏe là đầu tư cho phát triển bền vững...

Bảo vệ sức khỏe từ khi chưa mắc bệnh

Trong suốt nhiều năm qua, Đảng và Nhà nước luôn đặt sức khỏe nhân dân là ưu tiên hàng đầu trong các chính sách phát triển. Đầu tư cho sức khỏe chính là đầu tư cho sự phát triển bền vững của nòi giống, là động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, duy trì an sinh xã hội và bảo vệ vững chắc Tổ quốc. Nhờ đó, Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng trong công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.

Tuy nhiên, công tác này đang đối mặt với áp lực và thách thức chưa từng có. Đó là sự thay đổi nhanh chóng và phức tạp của mô hình bệnh tật. Tỷ lệ mắc và tử vong do các bệnh không lây nhiễm (ung thư, tim mạch, huyết áp, đái tháo đường, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính) đang tăng nhanh và có xu hướng ngày càng trẻ hóa; quá trình già hóa dân số với tốc độ thuộc nhóm nhanh nhất thế giới; nguy cơ dịch bệnh mới nổi vẫn luôn thường trực...

Quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa kéo theo tình trạng ô nhiễm không khí, nguồn nước; vấn đề mất an toàn vệ sinh thực phẩm và những thói quen sinh hoạt thiếu khoa học, lười vận động, lạm dụng rượu bia, thuốc lá... đang hằng ngày trực tiếp đe dọa sức khỏe cộng đồng. Thực trạng nêu trên dẫn đến hệ quả tất yếu là hệ thống các cơ sở khám, chữa bệnh chịu sức ép lớn; chi phí điều trị bệnh tật tăng cao tạo gánh nặng tài chính cho nhiều hộ gia đình. Nếu tiếp tục duy trì tư duy quản lý y tế theo phương thức thụ động, tức là đợi người dân phát bệnh, có bệnh rồi mới đưa vào bệnh viện điều trị, thì mọi nguồn lực tăng trưởng kinh tế sẽ bị bào mòn chỉ để khắc phục hậu quả, rất khó để phát triển bền vững. Trong khi đó, nếu được phát hiện sớm thông qua khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc, nhiều bệnh hoàn toàn có thể kiểm soát hiệu quả.

Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị ban hành ngày 9/9/2025 “Về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân” đã đặt ra yêu cầu đột phá về tầm nhìn chính sách. Theo đó sẽ dịch chuyển tư duy từ chữa bệnh tập trung sang phòng bệnh chủ động, chăm sóc sức khỏe toàn diện, từ sớm, từ xa. Đây vừa là một sự thay đổi lớn về phương pháp tiếp cận chuyên môn y tế, vừa là một cuộc cải cách sâu rộng, đặt người dân vào vị trí trung tâm, lấy việc bảo vệ sức khỏe từ khi chưa mắc bệnh làm mục tiêu cao nhất.

Đáng chú ý, lần đầu tiên, những mục tiêu định lượng về tầm vóc, thể lực được đặt ra như: Đến năm 2030, tuổi thọ trung bình của người Việt đạt 75,5 tuổi, trong đó có ít nhất 68 năm sống khỏe mạnh; tăng chiều cao trung bình của trẻ em và thanh thiếu niên thêm tối thiểu 1,5cm…; đến năm 2030, hoàn thành mục tiêu khám sức khỏe miễn phí cho toàn dân; mỗi người dân đều được lập hồ sơ sức khỏe trọn đời, những nguy cơ bệnh tật được phòng ngừa ngay từ khi cơ thể còn khỏe mạnh.

Đại hội XIV của Đảng đã xác định xây dựng hệ thống y tế công bằng, chất lượng, hiệu quả, bền vững; tập trung nâng cao chất lượng và kỹ năng trong công tác phòng bệnh, khám, chữa bệnh, kiểm soát tốt dịch bệnh. Triển khai thực hiện hiệu quả Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển. Nâng cao chất lượng, hiệu quả mạng lưới cung cấp dịch vụ y tế từ Trung ương đến cơ sở để đáp ứng với sự thay đổi của xu hướng bệnh tật và bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân...

Xây dựng và thực hành văn hóa sức khỏe

Thời gian qua, ngành y tế đã và đang vào cuộc với tinh thần khẩn trương, quyết liệt và đồng bộ, từng bước thiết lập những nền tảng vững chắc để chăm lo cho sức khỏe nhân dân. Những chính sách mang tính bước ngoặt đã bắt đầu đi vào đời sống. Đó là việc lập hồ sơ sức khỏe điện tử trọn đời cho mỗi người dân đang được triển khai mạnh mẽ; mạng lưới y tế cơ sở được củng cố toàn diện để thật sự trở thành “người gác cổng” tin cậy; lộ trình khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí đã được khởi động, mở ra cơ hội phát hiện bệnh sớm, giảm gánh nặng bệnh tật cho người dân.

Nhằm cụ thể hóa tinh thần và các nội dung về chăm sóc sức khỏe nhân dân, Nghị quyết số 72-NQ/TW đã quyết định lấy ngày 7/4 hằng năm là Ngày Sức khỏe toàn dân.

Chủ đề Ngày Sức khỏe toàn dân năm 2026 là “Chủ động phòng bệnh - Vì một Việt Nam khỏe mạnh”, thể hiện rõ việc chuyển trọng tâm từ tập trung khám bệnh, chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh. Đây không chỉ là một hoạt động mang tính phong trào, mà còn là sự khẳng định tầm nhìn chiến lược của Đảng và Nhà nước ta: Đặt con người vào vị trí trung tâm, sức khỏe là nền tảng, là mục tiêu và là động lực của phát triển nhanh bền vững trong giai đoạn 2026-2031 và những năm tiếp theo.

Theo Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan, để hiện thực hóa nghị quyết của Đảng, các cấp ủy đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể cần tiếp tục nâng cao nhận thức, hành động và coi công tác bảo vệ, chăm sóc sức khỏe nhân dân là nhiệm vụ chính trị quan trọng, thường xuyên. Ngành y tế và các địa phương tập trung nâng cao năng lực y tế dự phòng, y tế cơ sở; thực hiện phòng bệnh từ sớm, từ xa, từ cơ sở; chú trọng bảo vệ, chăm sóc, nâng cao sức khỏe cho người dân toàn diện, liên tục theo vòng đời.

Từ năm 2026, triển khai thực hiện khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí cho người dân theo nhóm đối tượng và lộ trình ưu tiên: Người có công, người cao tuổi, gia đình thuộc hộ nghèo, cận nghèo, người sống tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng có điều kiện kinh tế-xã hội khó khăn, xã đảo, đặc khu…

Phòng bệnh không chỉ là nhiệm vụ của ngành y tế, mà là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, toàn xã hội, trong đó người dân là chủ thể...

Tại lễ phát động Ngày Sức khỏe toàn dân hôm 5/4, đồng chí Trịnh Văn Quyết, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương đề nghị các cấp, các ngành và toàn thể nhân dân cần đưa việc chủ động phòng bệnh trở thành chiến lược lâu dài; cần xây dựng và thực hành “văn hóa sức khỏe” khi chủ động rèn luyện thể lực, dinh dưỡng hợp lý, duy trì lối sống khoa học, kiểm soát các yếu tố nguy cơ, chủ động khám sức khỏe định kỳ.

Các ngành, các cấp đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực y tế; ứng dụng dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo trong dự báo, quản lý sức khỏe; triển khai hiệu quả hồ sơ sức khỏe điện tử, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe toàn dân. Mỗi người dân hãy bắt đầu từ chính mình; mỗi gia đình là một “pháo đài” phòng bệnh; mỗi cơ quan, địa phương là một “điểm sáng” về chăm sóc sức khỏe cộng đồng.