Trào lưu thưởng thức ẩm thực “lạ - độc - sốc”: Đừng đánh đổi sức khỏe vì sự tò mò

Muôn kiểu rủi ro khó lường

Sức lan tỏa của mạng xã hội đã biến những món ăn từng mang tính địa phương trở thành trào lưu đại chúng. Bánh trứng kiến - đặc sản của người Tày ở các tỉnh miền núi phía Bắc là ví dụ điển hình. Những đoạn clip ghi lại cảnh thưởng thức món ăn này với biểu cảm hào hứng đã nhanh chóng thu hút hàng triệu lượt xem, kéo theo làn sóng người dùng tìm mua và trải nghiệm. Tuy nhiên, thực tế tại các bệnh viện cho thấy mặt trái đáng lo ngại của xu hướng này.

Thời gian gần đây, Bệnh viện Da liễu Hà Nội ghi nhận không ít trường hợp dị ứng liên quan đến thực phẩm, trong đó có bánh trứng kiến. Một bệnh nhân nữ 25 tuổi ở Hà Nội nhập viện trong tình trạng nổi mề đay toàn thân, da xuất hiện dày đặc các mảng đỏ, ngứa ngáy dữ dội kèm cảm giác nóng bừng và sốt nhẹ. Qua khai thác tiền sử, bệnh nhân đã ăn bánh trứng kiến trước đó không lâu. Kết quả xét nghiệm dị nguyên cho thấy, người bệnh dị ứng với kiến và gián ở mức độ 4-5 trên thang điểm tối đa là 6.

Theo bác sĩ chuyên khoa II Lê Thị Chi Phương, Trưởng khoa Khám bệnh (Bệnh viện Da liễu Hà Nội), trứng kiến thực chất là ấu trùng côn trùng, có khả năng mang theo các yếu tố gây kích ứng tương tự như nhộng tằm - một loại thực phẩm từng ghi nhận nhiều ca dị ứng trước đó. Điều này lý giải vì sao dù không phải là thực phẩm độc, trứng kiến vẫn có thể gây phản ứng mạnh ở một số người.

Tương tự, tại Bệnh viện Việt Nam - Thụy Điển Uông Bí (tỉnh Quảng Ninh), chỉ tính từ đầu tháng 3-2026 đến nay đã có khoảng 10 trường hợp nhập viện do phản vệ sau khi ăn các thực phẩm lạ. Gần đây nhất, một phụ nữ 63 tuổi (ở tỉnh Quảng Ninh) nhập viện với triệu chứng đau bụng, buồn nôn và nôn sau khi ăn trứng kiến. Các bác sĩ chẩn đoán, bệnh nhân bị phản vệ độ II do dị ứng thực phẩm và phải xử lý khẩn cấp theo phác đồ chống phản vệ.

Trước đó, những trào lưu, thử thách ăn thực phẩm sống trực tiếp mà không qua chế biến như ăn tủy bò sống, bạch tuộc sống, thịt bò sống, gan lợn sống… cũng đã xuất hiện tràn lan trên mạng xã hội. Bác sĩ Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc (Bệnh viện Bạch Mai) cảnh báo, thực phẩm sống thường chứa vi sinh vật và ký sinh trùng có hại cho cơ thể. Nếu không được xử lý đúng cách, người ăn có thể gặp nhiều biến chứng nghiêm trọng như suy giảm miễn dịch, tổn thương thần kinh, thậm chí nguy hiểm đến tính mạng.

Lựa chọn thực phẩm an toàn

Theo các chuyên gia y tế, nguyên nhân chính khiến các món ăn lạ dễ gây dị ứng nằm ở thành phần protein và các chất sinh học có trong côn trùng hoặc thực phẩm chưa được xử lý kỹ. Bác sĩ Nguyễn Tiến Thành, hội viên Hội Da liễu Việt Nam cho biết, trứng kiến là thực phẩm giàu dinh dưỡng, chứa nhiều protein, axit amin và chất béo tốt. Tuy nhiên, chính hàm lượng protein cao của loại thực phẩm này lại có thể kích hoạt phản ứng quá mẫn của hệ miễn dịch ở những người có cơ địa dị ứng.

Ngoài ra, nguy cơ còn đến từ nọc hoặc dịch tiết của côn trùng có thể còn sót lại trong quá trình chế biến. Nếu không bảo đảm vệ sinh hoặc xử lý không đúng cách, các tạp chất này có thể trở thành tác nhân gây dị ứng hoặc ngộ độc.

Trước làn sóng “ăn theo trend”, bác sĩ Lê Thị Chi Phương khuyến cáo, người dân không nên sử dụng thực phẩm lạ chỉ vì trào lưu khi chưa hiểu rõ cơ địa của bản thân. Đặc biệt, những người có cơ địa dị ứng cần thận trọng với các thực phẩm lạ như trứng kiến, loài giáp xác hay côn trùng.

Các dấu hiệu cảnh báo sớm như ngứa, nổi mề đay, sưng nề, đau bụng, buồn nôn hay khó thở sau khi ăn cần được đặc biệt lưu ý. Khi xuất hiện các triệu chứng này, người dân nên ngừng ngay việc sử dụng thực phẩm nghi ngờ và nhanh chóng đến cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám và điều trị.

Đối với việc ăn thực phẩm sống, PGS. TS Nguyễn Trọng Hưng, Giám đốc Trung tâm Tư vấn, phục hồi dinh dưỡng và Kiểm soát béo phì (Viện Dinh dưỡng quốc gia) cũng lưu ý, những người có bệnh lý tiêu hóa, gan, béo phì hoặc hệ miễn dịch kém không nên thử nghiệm xu hướng ăn thực phẩm trực tiếp không qua chế biến. Thay vào đó, người dân cần lựa chọn thực phẩm an toàn, có nguồn gốc rõ ràng và chế biến hợp vệ sinh để bảo vệ sức khỏe bản thân và cộng đồng.

Ở góc độ rộng hơn, câu chuyện “ăn theo trend” phản ánh một thực tế về hành vi tiêu dùng trong thời đại mạng xã hội, đó là sự tò mò và mong muốn bắt kịp xu hướng, đôi khi lấn át cả nhận thức về an toàn. Khi một món ăn trở thành “hiện tượng”, giá trị giải trí và sự chú ý có thể khiến người ta quên đi những rủi ro tiềm ẩn. Trong bối cảnh các trào lưu lan truyền với tốc độ chóng mặt, việc giữ được sự tỉnh táo, hiểu biết và thận trọng chính là cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe của bản thân.