Tuyển sinh đại học 2026: Dùng chứng chỉ ngoại ngữ thế nào cho hiệu quả?

Theo dự thảo Quy chế tuyển sinh đang lấy ý kiến, việc quy đổi và cộng điểm chứng chỉ ngoại ngữ sẽ được siết chặt hơn và mỗi chứng chỉ chỉ được sử dụng một lần.

Trong bối cảnh này, thí sinh cần cân nhắc kỹ chiến lược đăng ký nguyện vọng, không nên quá lệ thuộc vào chứng chỉ ngoại ngữ mà bỏ qua kết quả học tập và điểm thi các môn trong tổ hợp.

Nhiều trường điều chỉnh cách dùng IELTS

Những năm gần đây, chứng chỉ tiếng Anh quốc tế, đặc biệt là IELTS, được xem là lợi thế đáng kể trong xét tuyển đại học. Tuy nhiên, bước vào mùa tuyển sinh năm 2026, xu hướng này đang có sự điều chỉnh rõ rệt.

Theo dự thảo Quy chế tuyển sinh trình độ đại học và tuyển sinh trình độ cao đẳng giáo dục mầm non do Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa công bố, chứng chỉ IELTS vẫn được chấp nhận, song các cơ sở đào tạo chỉ được lựa chọn một trong hai cách sử dụng: Cộng điểm khuyến khích hoặc quy đổi thành điểm môn tiếng Anh trong tổ hợp xét tuyển, không đồng thời áp dụng cả hai.

Tính đến hết tuần đầu của tháng 2-2026, nhiều trường đại học đã sớm công bố phương án tuyển sinh theo hướng này.

Trong hai phương thức xét tuyển bằng điểm thi tốt nghiệp trung học phổ thông và xét học bạ, Trường Đại học Giao thông Vận tải dự kiến bỏ quy định quy đổi chứng chỉ IELTS thành điểm môn tiếng Anh trong tổ hợp xét tuyển, thay vào đó chỉ cộng điểm khuyến khích cho thí sinh có IELTS từ 5.0 trở lên. Mức cộng cụ thể sẽ được công bố sau. Đây là thay đổi đáng chú ý so với những năm trước, khi chứng chỉ IELTS có thể được quy đổi trực tiếp thành điểm số khá cao.

Học viện Ngân hàng cũng lựa chọn phương án tương tự khi không quy đổi IELTS thành điểm môn tiếng Anh trong xét tuyển bằng kết quả thi tốt nghiệp trung học phổ thông, mà chỉ cộng điểm khuyến khích cho thí sinh có chứng chỉ quốc tế. Trường Đại học Tài chính - Marketing dự kiến áp dụng mức cộng tối đa 1 điểm, thay vì cho phép quy đổi trực tiếp như trước.

Ghi nhận thực tế cho thấy, một số trường vẫn duy trì việc quy đổi IELTS thành điểm môn tiếng Anh, song điều kiện và mức quy đổi được cân nhắc kỹ hơn.

Đại học Kinh tế Quốc dân chấp nhận IELTS từ 5.5 trở lên trong các phương thức xét tuyển kết hợp, với mức quy đổi từ 8 đến 10 điểm tùy mức chứng chỉ.

Học viện Báo chí và Tuyên truyền dự kiến cho phép quy đổi IELTS từ 5.0 trở lên để thay thế môn tiếng Anh trong một số phương thức xét tuyển.

Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội cũng áp dụng quy đổi từ IELTS 5.0, nhưng chỉ tính điểm tối đa cho thí sinh đạt mức chứng chỉ rất cao.

Một số trường kỹ thuật, trong đó có Đại học Bách khoa Hà Nội tiếp tục cho phép quy đổi hoặc cộng điểm thưởng cho thí sinh có chứng chỉ ngoại ngữ trong những phương thức xét tuyển cụ thể.

Tuy vậy, nhìn tổng thể, xu hướng chung là hạn chế việc “đẩy” IELTS trở thành lợi thế quyết định, tránh để một chứng chỉ đơn lẻ tạo ra chênh lệch lớn trong kết quả trúng tuyển.

Ghi nhận năng lực nhưng không tạo “vé ưu tiên”

Trao đổi về cách tính điểm chứng chỉ ngoại ngữ trong xét tuyển đại học, ông Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học (Bộ Giáo dục và Đào tạo) cho biết, việc sử dụng chứng chỉ ngoại ngữ đã được triển khai từ nhiều năm nay, xuất phát từ yêu cầu thực tiễn của đào tạo đại học.

Ngoại ngữ hiện là chuẩn đầu ra của phần lớn chương trình đào tạo, đồng thời là năng lực quan trọng giúp sinh viên học tập hiệu quả, tiếp cận tri thức và mở rộng cơ hội nghề nghiệp sau tốt nghiệp. Thực tế cũng cho thấy không ít sinh viên phải kéo dài thời gian học tập do chưa đáp ứng yêu cầu về ngoại ngữ.

Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Tiến Thảo, trong bối cảnh tuyển sinh ngày càng cạnh tranh và đa dạng phương thức, dự thảo Quy chế tuyển sinh lần này được điều chỉnh theo hướng chặt chẽ hơn để bảo đảm công bằng cho thí sinh.

Thay vì coi chứng chỉ ngoại ngữ là lợi thế cộng dồn, dự thảo quy định rõ nguyên tắc sử dụng “một lần, một mục đích”. Theo đó, chứng chỉ ngoại ngữ có thể được quy đổi thành điểm môn ngoại ngữ trong tổ hợp xét tuyển hoặc dùng để cộng điểm khuyến khích, nhưng không được áp dụng đồng thời cho nhiều mục đích khác nhau.

Với các tổ hợp xét tuyển sử dụng kết quả thi tốt nghiệp trung học phổ thông hoặc học bạ có áp dụng chứng chỉ ngoại ngữ, cơ sở đào tạo chỉ được tính điểm môn ngoại ngữ với trọng số không vượt quá một phần ba tổng điểm theo thang 30.

Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng sẽ ban hành hướng dẫn quy đổi thống nhất trong toàn hệ thống, nhằm hạn chế tình trạng mỗi trường áp dụng một cách khác nhau. Mức điểm thưởng từ chứng chỉ ngoại ngữ, nếu có, dự kiến không vượt quá 1,5 điểm.

Theo ông Nguyễn Tiến Thảo, cách làm này nhằm vừa ghi nhận năng lực ngoại ngữ của thí sinh, vừa tránh biến chứng chỉ thành “vé ưu tiên” làm xáo trộn thứ hạng xét tuyển. Vì vậy, thí sinh cần cân nhắc kỹ chiến lược đăng ký nguyện vọng, không nên quá lệ thuộc vào chứng chỉ ngoại ngữ mà bỏ qua kết quả học tập và điểm thi các môn trong tổ hợp.

Còn Tiến sĩ Hoàng Ngọc Vinh cho rằng, việc duy trì cộng điểm từ chứng chỉ ngoại ngữ vẫn có thể tạo ra những tranh luận về tính công bằng, nhất là giữa các nhóm thí sinh có điều kiện học tập khác nhau. Theo ông, nếu tiếng Anh được coi là năng lực công cụ, nên đặt ngưỡng điều kiện theo yêu cầu từng ngành hoặc sử dụng chứng chỉ để thay thế môn ngoại ngữ, thay vì cộng thêm điểm thưởng làm thay đổi thứ hạng trúng tuyển.

Trong bối cảnh IELTS không còn là “vé ưu tiên” như trước, thí sinh dự tuyển đại học năm 2026 cần theo dõi sát đề án tuyển sinh của từng trường, chủ động tính toán phương thức và nguyện vọng phù hợp, tránh đặt kỳ vọng quá lớn vào chứng chỉ ngoại ngữ.